Week tegen eenzaamheid: zo maak je contact met iemand die eenzaam is

Hoe leg je contact met iemand die eenzaam is? Wat kun je doen en wat beter niet? Verschillende deskundigen geven advies. “Het zou al veel schelen als mensen durven te zéggen dat ze eenzaam zijn en het normaal wordt om erover te praten.”

Acht vragen aan Joke Veraart, die bij Humanitas vrijwilligers traint die eenzame 55-plussers bezoeken.

Hoe leg je voor het eerst contact met iemand die al lange tijd eenzaam is?

“Let vooral op je houding en toon, sta open en wees oprecht nieuwsgierig. Ik zeg altijd dat je iemand écht moet opzoeken. Daarmee bedoel ik dat je een persoon benadert met werkelijke belangstelling voor wie hij of zij is.”

Waar moet je dan op letten?

“Als je iemand opzoekt, heb je vrijwel altijd vooroordelen of veronderstellingen over hoe die persoon zich voelt. Eenzame mensen worden als zielig gezien. Maar je kunt niet voor een ander invullen hoe hij of zij zich voelt of hoe hij of zij denkt. Wees je ervan bewust dat ieder mens meer is dan zijn of haar probleem.”

Voelen nieuwe vrijwilligers schroom om voor het eerst bij een eenzame oudere op bezoek te gaan?

“Geen schroom, maar het is natuurlijk best spannend. Daarom bereiden we de eerste kennismaking ook voor. Het ezelsbruggetje luidt: ‘Laat oma thuis en neem LSD mee.’”

‘Laat oma thuis en neem LSD mee?’

“Waak ervoor om als een soort van oma allemaal tips en adviezen te gaan geven. Het is een bekende valkuil van vrijwilligers, dat ze mensen willen redden, graag problemen voor een ander oplossen. Maar dat is niet hun taak. Voor een vruchtbaar sociaal contact is het nuttiger om te Luisteren, Samenvatten en Doorvragen: LSD dus. Zeker bij een eerste ontmoeting zijn mensen die al langer in een isolement leven misschien niet geneigd om zelf veel te praten. Vraag dus door, ook als je korte antwoorden krijgt. En vat die antwoorden vervolgens samen in je eigen woorden. Het gaat erom dat iemand het gevoel krijgt dat er naar hem of haar wordt geluisterd, dat hij of zij wordt gezien.”

En als het gesprek echt niet op gang raakt? Wat moet je dan doen?

“Wees niet bang om een stilte te laten vallen. Soms duurt het wat langer tot iemand antwoordt, maar vul die stilte dan niet meteen zelf in.”

‘Het is een bekende valkuil van vrijwilligers, dat ze mensen willen redden’

En als het dan nog stagneert?

“Om een gesprek op gang te helpen werkt het het best om open vragen te stellen, beginnend met wie, wat, waar, wanneer of hoe. Maak het niet te ingewikkeld. Het vertrouwen moet langzaam groeien. Sommige mensen vinden het ook best om samen zwijgend televisie te kijken, want dat voelt toch heel anders dan alleen. Maar als iemand de hele middag over een groot verdriet spreekt, raden we aan om op een gegeven moment van onderwerp te veranderen en positiever af te sluiten.”

Hoe doe je dat beleefd zonder iemand te schofferen?

“Zoek afleiding; stel voor even naar buiten te gaan of een glas water te halen. Je moet daar een beetje fingerspitzen- gefühl voor ontwikkelen. Om iemand niet te kwetsen, raden we ook altijd aan om van tevoren de duur van het bezoek aan te kondigen: ‘Mevrouw Jansen, ik heb twee uur de tijd voor u, tot halfvier.’ Het is ook belangrijk dat de vrijwilliger de eigen grenzen goed bewaakt. Als je bijvoorbeeld de vraag krijgt mee te gaan naar het ziekenhuis, kun je antwoorden dat het jou niet lukt, maar wel wilt regelen dat er iemand anders meegaat.”

Heeft het bezoeken van eenzame mensen effect?

“Er zijn mensen die erdoor uit hun isolement komen en weer zin krijgen in sociale activiteiten. Maar eerlijk gezegd is voor een eenzaam persoon één sociaal contact al veel meer dan niets.”

Bron: Margriet
Tekst:  Alies Pegtel